Iedere dag beter

De ideale weg naar veiligheid

Hanneke Bakker

directeur-bestuurder Blijf Groep Amsterdam-Amstelland.

Hanneke Bakker

directeur-bestuurder Blijf Groep Amsterdam-Amstelland.

Nog steeds groeien er iedere dag kinderen op in onveiligheid. Daarom stellen we onszelf voortdurend de vraag: hoe kunnen we de veiligheid binnen gezinnen nog sneller, beter en blijvend herstellen? Voor het antwoord hierop kijken we zowel binnen als buiten onze eigen organisatie.

Zo onderzoeken we met zes partijen binnen de jeugdbeschermingsketen hoe we gezinnen sneller kunnen voorzien van de benodigde hulp. Een van die partijen is Blijf Groep in de regio Amsterdam-Amstelland. Directeur-bestuurder Hanneke Bakker, legt uit waarom een nieuwe geïntegreerde werkwijze weleens voor een revolutie kan gaan zorgen.

Hanneke: “Met de komst van de Jeugdwet in 2015 is de uitvoering van de jeugdhulp bij de gemeentes zelf komen te liggen. Persoonlijk zie ik die verandering van centraal naar decentraal als een mooie beweging. De afgelopen jaren is er veel gebeurd; er zijn wijkteams opgericht en iedereen is op zoek gegaan naar nieuwe routes en samenwerkingen op het gebied van jeugdzorg. Dit proces ging gepaard met forse bezuinigingen. Nu, drie jaar later, moeten we op sommige punten vaststellen dat er zaken zijn die beter kunnen. Ondertussen moeten we ons realiseren dat het volledig doorvoeren van deze ingrijpende transitie, misschien wel tien jaar nodig heeft.”

 

Actieprogramma Zorg voor de Jeugd
In januari 2018 werd de Jeugdwet geëvalueerd. Op basis daarvan is vanuit het Ministerie van VWS het actieprogramma ‘Zorg voor de Jeugd’ ontwikkeld, met daarin verschillende zorglijnen die het belang van het kind in de jeugdhulp weer centraal moeten stellen. 42 jeugdzorgregio’s moesten ieder een transformatieplan indienen met daarin de uitwerking van de zorglijnen voor de eigen regio. Eén van de zorglijnen bevat het voorstel om de doorlooptijd in de jeugdbeschermingsketen te verkorten.

In de regio Amsterdam-Amstelland ontwikkelden Blijf Groep, Veilig Thuis, Samen Doen Amsterdam, Raad voor de Kinderbescherming, Rechtbank en Jeugdbescherming samen een nieuwe aanpak, die ervoor moet zorgen dat gezinnen sneller de juiste hulp krijgen.

‘We willen samen de ideale weg naar veiligheid vormgeven.’

Betere zorg voor de jeugd
Het initiatief om bij elkaar te komen lag bij Jeugdbescherming. Aanleiding waren het actieprogramma ‘Zorg voor de jeugd’ van minister De Jonge (zie kader) en de uitkomst van een onderzoek van onderzoeksbureau Van Montfoort onder 27 gemeenten in Midden- en West-Brabant naar de doorlooptijd binnen de jeugdbeschermingsketen. Deze bleek acht maanden te zijn, waar vijf maanden de maximaal afgesproken termijn is.
Hanneke: “Snel hulp krijgen is juist zo belangrijk voor kinderen en hun ouders. Hulp komt nu onder andere te laat op gang, omdat soms iedere partij in de jeugdbeschermingsketen een eigen onderzoek uitvoert. Ouders krijgen daarbij verschillende professionals over de vloer, waaraan zij steeds opnieuw hun verhaal moeten doen. Ook blijft het te lang onduidelijk wat ouders mogen verwachten van de hulpverlening. Hierdoor voelen zij zich niet betrokken.”

Verdergaan dan samenwerken
Zes partijen binnen de jeugdbeschermingsketen besloten te onderzoeken hoe, vanuit het gezinsperspectief, de ideale weg naar veiligheid eruitziet. Dit resulteerde in een voorstel, dat is opgenomen in het transformatieplan voor de jeugdzorgregio Amsterdam-Amstelland. Het plan is inmiddels goedgekeurd en binnenkort start er een pilot.
Hanneke: “Vanuit iedere deelnemende organisatie gaat een aantal medewerkers, onder begeleiding van een externe partij, aan de slag met vijftig gezinnen die via een melding bij Veilig Thuis binnenkomen. Bij deze gezinnen wordt, los van de organisaties, gekeken naar wat zíj nodig hebben. Deze aanpak vraagt om het loslaten van eigen organisatiebelangen en kritisch durven kijken naar alle processen in de keten. Een keten suggereert een volgorderlijk proces, maar misschien moeten er juist zaken gelijktijdig lopen. Zoals een gezamenlijke eerste onderzoeksfase. Dit bespaart tijd en mankracht, en wat vooral telt: gezinnen hoeven hun verhaal maar één keer te doen.”

Mandaat om het anders te doen
Die eerste fase integreren klinkt logisch. Toch liggen er met zes deelnemers, met ieder een eigen opdracht, al snel praktische problemen op de loer. Hanneke: “Op dit moment hanteert iedereen bijvoorbeeld een eigen risicoanalyse op veiligheid. Bij sommige deelnemers zijn de richtlijnen hiervoor landelijk vastgesteld, zoals bij Blijf Groep en Veilig Thuis. Daarom hebben we bij het indienen van ons plan het mandaat gevraagd om af te mogen wijken. Anders blijft iedere organisatie haar eigen kunstje doen.”

Gedeelde visie op veiligheid
Een andere uitdaging is het werken vanuit dezelfde visie op veiligheid. Hanneke: “Het zou mooi zijn als de betrokken partijen allemaal de visie geformuleerd door orthopedagoog en psychotherapeut Sander van Arum hanteren. Hier ligt naar mijn mening een sturende rol voor de gemeente en een kans om de hele keten met diezelfde blik op veiligheid te laten werken.”

Een doorbraak binnen het zorgstelsel
Hannekes ideaalplaatje is dat organisaties vanaf het moment dat er hulp nodig is, met elkaar optrekken. “Niet alleen binnen jeugdzorg maar binnen álle zorg; gericht op mensen van nul tot honderd jaar. Dit vraagt om het creëren van een sterk professioneel netwerk, met tijdige inzet van specialisten waar nodig, en met praktische voorzieningen zoals gezamenlijke werkplekken. Op die manier kunnen professionals vanuit de verschillende organisaties elkaar letterlijk makkelijker vinden. Uiteraard worden alle effecten van de nieuwe geïntegreerde aanpak gemeten. Als het lukt om gezinnen op deze manier sneller en beter veilig te stellen, dan kan dit een omslag betekenen voor het hele (jeugd)zorgstelstel.”

Hanneke Bakker namens Blijf Groep over Jeugdbescherming
“Al verschillen onze opdrachten – Jeugdbescherming voert regie, terwijl Blijf Groep uitvoerend aan veiligheid werkt – als organisaties vinden we elkaar op alle niveaus. Zo ervaren wij altijd de bereidheid van Jeugdbescherming om samen te werken en bijvoorbeeld aan te sluiten bij casuïstiek overleg. Punt van aandacht zijn de wisselingen in de personele bezetting. Dit maakt de wens om samen te werken, soms lastiger uitvoerbaar. Verder waarderen we de onderzoeken die de kennistak van Jeugdbescherming verricht ontzettend. Ook is het knap hoe het trainingsinstituut de Akademie is opgezet. Op dit vlak kunnen wij nog leren van Jeugdbescherming. ”